Justyna Spyrka – #GangPSC

Widać wyraźnie, że w pandemicznej sytuacji drugą młodość przeżywają prace ręczne. Scrapbooking, makramy, malowanie – to zajęcia, które rozwijają kreatywność, pozwalają się wyciszyć, a w dodatku można je bez przeszkód realizować w domu.

Jednym z takich kreatywnych zajęć jest też brush lettering. Z tego artykułu dowiesz się:

  • czym jest technika kaligrafii pędzelkowej,
  • jak zacząć przygodę z brush letteringiem,
  • jak wybrać narzędzia dla początkujących.

To co, zaczynamy?         

Co to jest brush lettering?

Brushto po angielsku pędzel, lettering – liternictwo. I rzeczywiście, brush lettering, zwany także kaligrafią pędzelkową, polega na malowaniu liter pędzlem lub specjalnym pisakiem z przypominającą pędzel końcówką: brush penem.

Lista w Planerze Pełnym Czasu

Brush lettering bardzo często wykorzystuje się przy planowaniu kreatywnym w formie bullet journalu. Ta technika świetnie nadaje się też do tworzenia wszelkich dekoracji i projektów DIY.

Nauka brush letteringu wymaga skupienia i cierpliwości, dlatego jest bardzo skutecznym sposobem na wyciszenie się po długim dniu pracy. Oprócz tego, malując literki, uczymy się kontrolować rękę, co zazwyczaj sprzyja poprawie czytelności naszego pisma ręcznego.

Czy brush lettering i kaligrafia to to samo?

Na malowane pędzlem literki często mówi się też „kaligrafia nowoczesna”. Jest to jednak pojęcie o szerszym znaczeniu, ponieważ nie zakłada pracy pędzlem ani brush penem. Czyli: brush lettering to odmiana kaligrafii nowoczesnej, ale nie odwrotnie.

Grafika - kaligrafia i brush lettering,

Podstawową cechą, która odróżnia brush lettering od kaligrafii, jest istotnie mniejsza ilość zasad. Kaligrafia klasyczna cechuje się tym, iż poszczególne litery, kształty, linie muszą zachowywać bardzo konkretne proporcje, być odpowiedniej grubości, nachylać się pod odpowiednim kątem.

Brush lettering to zdecydowanie mniej formalna technika liternicza.

Kaligrafię od brush letteringu odróżnia również narzędzie, którym pracujemy. Do kaligrafii klasycznej używa się piór ze specjalnymi stalówkami. Do brush letteringu – najczęściej brush penów.

Jakie są zasady brush letteringu?

Brush lettering ma tylko trzy zasady:

  1. To, co malujesz w dół, ma być grube.
  2. To, co malujesz w górę, ma być chude.
  3. Żadna zasada nie jest ważna, jeśli dobrze się bawisz.
Książka i brush peny. Ogólne zasady brush letteringu

Wydaje się, że to żart, ale naprawdę tak jest. Oczywiście przestrzeganie zasad 1 i 2 wpłynie korzystnie na estetykę napisu, ale jeśli traktujemy ćwiczenia liternicze jak rozrywkę – to absolutnie nie musimy się za bardzo tym przejmować.

Kaligrafia pędzelkowa – rodzaje pisma

Nie ma w zasadzie z góry określonych rodzajów pisma, które można lub których nie można malować brush penem. Brush lettering to kaligrafia nowoczesna. Zamiast na zasadach, opiera się na swobodzie, dlatego wygląd liter niemal zawsze wynika z charakteru pisma, którym się na co dzień posługujemy.

Można jednak wyróżnić 3 typy alfabetów, na podstawie ich wyglądu.

Brush lettering w planerze pełnym czasu

1. Alfabet podstawowy

Czyli taki, którego litery są dość spokojne, proste, zaczynają się i kończą na tej samej wysokości – jak wtedy, gdy uczymy się pisać w szkole podstawowej. Taki podstawowy alfabet to najlepszy krój pisma do nauki techniki brush letteringu i w ogóle pracy z brush penem. Alfabet podstawowy możesz przećwiczyć na darmowych szablonach do pobrania  lub w zeszycie ćwiczeń do brush letteringu.

Brush lettering, kwiatek i kawa

2. Alfabet ozdobny

Od podstawowego różni się przede wszystkim ilością ozdobników. Jest to już nieco trudniejszy styl pisania, bo trzeba mieć wprawę w pracy brush penem, aby zawijasy naprawdę dekorowały, a nie przytłaczały napisów. Alfabet dekoracyjny może grzecznie trzymać się linijek, ale może też się im wymykać, tak jak kolejny rodzaj pisma:

Kawa w filiżance i bounce lettering

3. Bounce lettering

Terminem bounce lettering (dosłownie: sprężynujące liternictwo) określa się malowanie liter w taki sposób, aby nie trzymały się one kurczowo linijek. To taka niegrzeczna, nowoczesna kaligrafia, która wymyka się szablonom. Skaczące litery to zawsze mocny akcent literniczy, ponieważ rozedrganie i energia napisu przyciągają wzrok. Ten rodzaj pisma można ćwiczyć, bazując na alfabecie podstawowym lub dekoracyjnym, czyli dodając zawijasy.

Faux lettering, czyli jak ułatwić sobie życie

Specyficznym rodzajem kaligrafii nowoczesnej jest faux lettering, czyli oszukana kaligrafia. Napisy wykonane tą techniką do złudzenia przypominają brush lettering, ale… do ich tworzenia nie używa się pisaków pędzelkowych. Cały napis powstaje przy użyciu cienkopisu, którym na koniec pogrubiamy odpowiednie elementy liter.

Jak zacząć przygodę z brush letteringiem?

Gdy nie wiadomo, jak zacząć, to najlepiej od początku. Odsuwając jednak żarty na bok, aby zacząć naukę brush letteringu, potrzebujemy dwóch rzeczy: chęci i informacji, jak się za to zabrać. Skoro czytasz ten tekst, to zakładam, że pierwszą składową już masz. Czas na tę drugą.

Aby zacząć ćwiczenia brush letteringu, będziesz potrzebować przyborów papierniczych:

Kolekcja Back to study
  • ołówka i gumki,
  • brush pena dla początkujących,
  • papieru i/lub arkuszy ćwiczeń.

Ponadto przyda Ci się garść informacji o tym, jak się zabrać za naukę. Znajdziesz je w dalszej części artykułu.

Narzędzia – jak wybrać brush pen dla początkujących?

Brush lettering można tworzyć pędzlem, najczęściej przy użyciu akwareli, ale zdecydowanie najpopularniejsze narzędzie to brush pen. Na rynku dostępny jest bardzo szeroki wybór brush penów różnych marek, o odmiennych charakterystykach i w większej lub mniejszej liczbie kolorów.

Brush peny i planery pełne czasu

Brush peny możemy dzielić ze względu na:

  • rozmiar (duże-małe),
  • twardość (twarde-miękkie),
  • rodzaj końcówki (włosie sztuczne lub naturalne, końcówka nylonowa).

Najbardziej popularne pisaki pędzelkowe, które zdecydowanie warto polecić, to:

Dla tych, którzy dopiero uczą się brush letteringu, idealny jest mały, twardy lub średniotwardy pisak o nylonowej końcówce. Tombow Fudenosuke jest nieco twardszy (choć czarny kupimy też w wersji „miękkiej” – tak nazywa ją producent, choć moim zdaniem nadal jest ona raczej średniotwarda niż miękka), a jego końcówka minimalnie większa (po użyciu różnica rzędu 0,25 mm) niż w przypadku Pentela. Pentel Touch z kolei ma nieco szerszą, dla mnie wygodniejszą obsadkę.

Ten duży, średniotwardy pisak o nylonowej końcówce to jeden z moich ulubieńców. Pisak sam w sobie nie jest duży i zmieści się w każdym piórniku. Oprócz końcówki pędzelkowej, ma też zwykły flamaster. Według mnie to dobry wybór dla średniozaawansowanych, którzy chcą zacząć tworzyć napisy z większym rozmachem. Brush peny Zebra można kupić w pięknych zestawach kolorystycznych.

Ten duży, raczej miękki, nylonowy brush pen stał się gwiazdą kaligraficznej estrady. Dostępny na sztuki lub w zestawach, w nieskończenie wielu wersjach kolorystycznych, z końcówką flamastrową – podbił światową scenę letteringu. Choć jest to kuszący zakup, warto pamiętać, że tak duże narzędzie nie jest łatwe w obsłudze i wymaga pracy z rozmachem. Jego dość miękka końcówka w niewprawnej dłoni i na szorstkim papierze lubi się rozdwajać, dlatego jest to przede wszystkim narzędzie dla zaawansowanych.

Oczywiście to tylko wycinek oferty brush penów, które dostępne są na rynku, ale opisane powyżej narzędzia są zdecydowanie godne polecenia.

Inne akcesoria do brush letteringu, które mogą być przydatne, to:

  • odpowiedni papier – czyli ani zbyt szorstki, ani zbyt śliski. Chropowata powierzchnia może rozdwajać końcówkę brush pena, a zbyt gładka kartka utrudni nam pracę. Idealny papier do kaligrafii znajdziecie w Planerze Pełnym Czasu;
  • szablony do ćwiczeń – mogą mieć formę zeszytu ćwiczeń lub pliku PDF do druku. Pamiętaj, że wybór papieru, na którym drukujesz arkusze ćwiczeń, ma wpływ na to, jak łatwo (lub trudno) będzie ci z nim pracować.
Osoba pisząca w planerze. Brush lettering

Nauka brush letteringu w kilku krokach

Krok 1

Naukę brush letteringu warto zacząć od wyrobienia sobie nawyku dociskania narzędzia w czasie rysowania w dół i zmniejszania nacisku w geście w górę. Wprawki z tym związane można spokojnie wykonywać ołówkiem (najlepiej jednym z tych miękkich, oznaczonych literą B) lub nawet zwykłym długopisem. Oczywiście efekt nie będzie tak widoczny, jak przy pracy profesjonalnym brush penem, ale na potrzeby ćwiczenia gestu i ruchu nadgarstka wystarczy.

Krok 2

Kolejnym krokiem w nauce powinno być powtarzanie takich samych ćwiczeń brush penem. Wszystko dlatego, że pędzelkowa końcówka, uginająca się w czasie pisania, może zaskoczyć – warto więc się do niej przyzwyczaić, zanim jeszcze przejdziemy do malowania konkretnych kształtów: liter. Brush pen trzymamy pod kątem około 45 stopni w stosunku do papieru, piszemy powoli, tak aby przejścia z cienkich do grubych linii były płynne.

Krok 3

Małe i wielkie litery oraz cyfry to elementy, które ćwiczymy w następnej kolejności. Warto na początku popracować nad cierpliwością i nie przechodzić zbyt szybko do łączenia ich w wyrazy, bo wiadomo – im dłuższy ciąg znaków do połączenia, tym trudniej. Ćwiczenie pojedynczych liter przypomina nieco naukę pisania w podstawówce. I w zasadzie nią jest! Powolne pisanie liter w linijkach, oprócz oczywistej poprawy techniki brush letteringu, pozytywnie wpływa też na nasze codzienne pismo.

Kolowe brush peny trzymane w dłoni

Krok 4

Mając już opanowane pojedyncze znaki, możemy zacząć łączyć je w sylaby, a wreszcie w całe wyrazy i zdania. Pisząc dłuższy ciąg liter, należy pamiętać o – częstym! – odrywaniu ręki od papieru, co pozwoli nam lepiej kontrolować wygląd napisu.

Wszystkie opisane powyżej kroki możesz przećwiczyć w zeszycie ćwiczeń do brush letteringu.

Szablony PDF do pobrania

A jeśli chcesz ćwiczyć brush lettering, przygotowałyśmy dla Ciebie:

Mam nadzieję, że ten artykuł nieco rozjaśnił tematykę brush letteringu. Powodzenia w pracy z brush penami!