Tak to już jest, że pod koniec roku jesteśmy bardziej skłonne do robienia podsumowań i z jednej strony cieszenia się z tego, co zrealizowałyśmy, z drugiej strony – rozliczania się z tego, co nam się nie udało (lub – lepiej powiedzieć – czego nie zrealizowałyśmy).

Do tych podsumowań mamy zwykle dwa skrajne podejścia – żadne z nich niezbyt nam służy w kontekście realizowania kolejnych celów.

Podejście nr 1 każe nam non stop rozpamiętywać wszystkie błędy i biczować się za nie. W kółko zastanawiamy się, dlaczego coś powiedziałyśmy, jak mogłyśmy to zrobić, dlaczego nam się nie udało. Przypominamy sobie, jak się z nas śmiano, jak nas krytykowano, jak wytykano nam błąd i fakt, że okazałyśmy się do kitu.

Gdy to robimy, tak naprawdę obracamy się w zaklętym kręgu poczucia winy – wciąż karzemy siebie za to, co nam się nie udało, i pozbawiamy tej pozytywnej energii, która pozwala tworzyć i budować od nowa.

Podejście nr 2, choć skrajnie inne, wcale nie jest lepsze – podpowiada nam, aby wyprzeć błędy, nie pamiętać o nich i zachowywać się tak, jakby ich nigdy nie było. Wymazać gumką, to może znikną i wszyscy, łącznie z nami, zapomną o nich.

Takie podejście powoduje, że nasze kolejne przedsięwzięcia już na początku mają skazę (choć nawet tego nie zauważamy). Skazę, która jest efektem błędów przeszłości – nikt nigdy ich nie przeanalizował, nikt nigdy nie wyciągnął z nich wniosków. Powielamy dawne błędy i sprawiamy, że nowe projekty mogą być skazane na porażkę.

Dlatego dzisiaj chciałabym Wam zaproponować podejście, które z dwóch powyższych zachowań wyciąga to, co najlepsze: pamięć o błędach i ich analizę oraz umiejętność traktowania błędów jak wydarzeń, które zaistniały, ale nasz świat się z tego powodu nie zawali.

Fakt, że popełniamy błędy, jest naturalny, choć wiele osób niestety o tym zapomina.

Żyjemy w świecie, w którym nie pozwalamy popełniać błędów – ani sobie, ani innym. Żyjemy w świecie, w którym rodzice mówią dzieciom: „Rób dobrze albo nie rób wcale”, czyli tak naprawdę przekazują im informację, że próby i błądzenie są niedopuszczalne; masz od razu robić dobrze, za pierwszym podejściem, a jeśli uważasz, że jest to niemożliwe, nawet nie podejmuj próby.

Takie podejście jest piramidalnie głupie i sprzeczne z tym, jak się uczą i rozwijają ludzie! Sprzeczne z tym, w jaki sposób poznajemy świat i uczymy się go, gdy jesteśmy dziećmi. Sprzeczne z tym, jak zdobywamy doświadczenia!

Pozwolenie sobie na błędy wymaga olbrzymiej odwagi wewnętrznej i olbrzymiego kredytu zaufania wobec siebie, bo świat wokół nas nie jest wspierający (no dobra, ja jestem wyjątkiem).

Gdy startujesz w jakiejkolwiek dziedzinie (zostajesz żoną, właścicielką firmy, kochanką, mamą, pracownicą), dowiadujesz się, że „tutaj nie ma miejsca na błędy”. Gdy popełnisz błąd i przeprosisz za niego (co jest przecież normalnym zachowaniem odpowiedzialnej i dorosłej osoby), dowiesz się, że „za późno”, „mogłaś wcześniej przemyśleć sprawę” i generalnie „co mi po twoich przeprosinach”. Bo znajdą się tacy, którzy będą się karmili Twoimi błędami i będą na nich wzrastać (choć to złudny i krótkoterminowy wzrost).

Właśnie dlatego trzeba mieć wielką wiarę w siebie i w to, co się robi. Każdy błąd przybliża Cię do Twojego celu. Błędy są jak dziury na drodze do celu, które omijasz.

Dlaczego zrobiłam tak przydługi wstęp (bo to dopiero jest wstęp)?

Bo dzisiaj chciałabym napisać o błędach, które popełniamy w trakcie planowania i realizowania swoich celów. Błędach, które powodują, że albo nie zaczynamy spełniać swoich marzeń, albo zatrzymujemy się po pewnym czasie i nie ruszamy dalej.

Chciałabym, żebyś miała w głowie fakt, że wylistowanie błędów nie służy temu, żebyś karała siebie, robiła sobie wyrzuty i wzbudzała w sobie poczucie winy. Wręcz przeciwnie – myślenie o swoich błędach jest sensowne tylko wtedy, gdy je analizujesz.

W tym miejscu przychodzi mi do głowy jedna z moich kursantek, która chciała się zorganizować, aby w końcu zrealizować projekt (duży, długoterminowy i wymagający zaangażowaniu wielu osób). Podchodziła do niego dwa razy, ale za każdym razem „nie udało jej się go zrealizować”.

Gdy analizowałyśmy sytuację (wykupiła kurs z moim wsparciem mejlowym), zauważyłyśmy, że nie ma pojęcia, dlaczego poprzednie podejścia zakończyły się fiaskiem. Nie ma też świadomości, dlaczego odpuszcza i w którym momencie to następuje! Jej jedynym planem było po prostu zacząć raz jeszcze – dokładnie w taki sam sposób, jak robiła to dotychczas!

A przecież analiza tego, co było, to idealna podstawa do wyciagnięcia wniosków i kontynuowania realizacji celu, ale w nieco inny sposób.

Wróćmy do błędów.

Mam nadzieję, że ich nie popełniasz, ale jeśli tak, zastanów się, co możesz zrobić, aby uniknąć ich w trakcie osiągania kolejnych celów.

1. Wierzysz w ambitne, budzące postrach cele

Prawdą jest, że na każdego działa coś innego – prawdopodobnie w każdej dziedzinie życia. I prawdą jest, że są osoby, które wierzą w to, że jeśli cel nie wzbudza w nich strachu i przerażenia, to prawdopodobnie nie jest on zbyt ambitny. W związku z tym nie poczują motywacji i nawet nie kiwną palcem, aby zacząć go realizować.

Są też osoby, które faktycznie wyznaczają sobie wielkie, ambitne i przerażające ich cele – i wychodzą na tym doskonale, bo to ich motywuje, angażuje itp.

Tylko jest jedno małe „ale”: te osoby NIE mają problemów z osiąganiem swoich celów. Co więcej – najczęściej są zaprawione w boju, jeśli chodzi o planowanie, określanie działań i modyfikowanie ich w trakcie, wybieranie priorytetów itp.

Kopiowanie działań osób, które znajdują się na takim etapie, przypomina kopiowanie treningu maratończyka przygotowującego się do wzięcia udziału w dwudziestym maratonie, podczas gdy Ty właśnie wyszłaś z domu, aby zrobić pierwszą w życiu przebieżkę!

Głośno i z dumą oświadczam, że MOJE cele nigdy mnie nie przerażały. Nie mam najmniejszego zamiaru tego zmieniać. Podkreśliłam słowo „moje”, bo zdarzało się, że realizowałam cele, które mi narzucono (a ja nie umiałam się sprzeciwić) i które mnie przerażały. Czasem byłam z siebie zadowolona, gdy udało mi się je osiągnąć, ale nie chciałabym tego powtarzać – poziom stresu okazywał się zbyt duży, a sam fakt, że zrealizowałam cel, który mnie przerażał, nie stanowił żadnego pocieszenia (bo zawalałam kilka innych obszarów w życiu – sen, zdrowie, relacje z rodziną).

2. Próbujesz przebiec maraton, zamiast okrążyć blok

Kontynuując temat maratonów i przebieżek: jest w nas coś takiego, że wolimy od razu ten maraton. Że gdy mówimy: „Idę pobiegać”, to wolimy się pochwalić, że było to 10 kilometrów, nie 10 latarni (mam nadzieję, że wiesz, o co chodzi; gdy nie mam siły albo ochoty, to liczę latarnie i zawsze sobie powtarzam: „Jeszcze tylko do następnej latarni. Jeszcze do następnej”. Jeśli starcza mi wytrwałości, to z 10 latarni zaliczę).

To podejście można określić jako „wszystko albo nic”. W codziennym życiu przejawia się ono w tym, że gdy chcesz zacząć zdrowo się odżywiać, od razu obmyślasz 5 zdrowych posiłków dziennie, zamiast zwyczajnie dodać do swojej diety jabłko dziennie. Gdy chcesz zacząć ćwiczyć, decydujesz się od razu na godzinę ćwiczeń każdego dnia, zamiast ćwiczyć przez 10 minut co drugi dzień. Gdy chcesz więcej czytać, od razu stawiasz sobie za cel przeczytanie 52 książek rocznie, zamiast czytać 2 strony albo przez 5 minut dziennie. Gdy chcesz założyć biznes, myślisz o takim, w którym od razu będziesz zarabiać miliony.

3. Realizujesz JAKIEŚ cele, zamiast osiągać SWOJE cele

Ten problem dotyczy szczególnie postanowień noworocznych. Zwróciłaś uwagę, że postanowienia noworoczne wielu osób są do siebie podobne? Głównie dlatego, że większość z nas ma w planach zrealizować cele, które wypada zrealizować, bo… tak. Bo wszyscy tak robią, bo tego się od nas oczekuje, bo już nie potrafimy inaczej.

Działamy według schematu, zamiast postępować zgodnie z tym, czego naprawdę pragniemy, bo… niestety często nie wiemy, czego chcemy! Nie umiemy określić tego, co jest dla nas najważniejsze w życiu. Nie zastanawiamy się nad swoimi wartościami, a nawet jeśli je określamy, to pojawia się olbrzymia trudność w przełożeniu ich na działania.

4. Masz wizję, ale nie masz planu działania

Posiadanie wizji jako takiej jest bardzo fajne i przyjemne. Gdy tracimy motywację do działania, wszyscy wokół każą nam wizualizować sobie pierwotny cel.

Wszystko pięknie, tyle że celów nie realizujemy poprzez ich wizualizowanie. Cele są realizowane poprzez działania. Codzienne. Zwyczajne. Działania. Wplecione w nasze życie.

Gdybym miała określić etap, który zwykle kuleje w procesie planowania i realizowania celów, to wybrałabym właśnie brak planu działania. Albo robienie kiepskiego planu.

Najczęściej samo sformułowanie celu wydaje się nam planem działania. Niektóre z nas robią to w stopniu zaawansowanym i wypisują kilka, kilkanaście działań, które trzeba wykonać. Rzadko dochodzimy do momentu stworzenia takiego harmonogramu działań, który będzie budował nasze nawyki. Rzadko budujemy taki harmonogram działań, który będzie kładł nacisk na proces umożliwiający osiągniecie celu, nie zaś na cel sam w sobie.

Część z nas uwierzyła, że realizowanie celów oznacza planowanie dzień po dniu 5 lat do przodu. Zawsze mają gotową odpowiedź na pytanie: „Gdzie wyobraża sobie pani siebie za 10 lat?”. A potem, gdy pojawiają się zmiany i niespodziewane sytuacje (czyli życie po prostu), czują się zagubione, bo przecież „plan był, ale niemożliwy do zrealizowania”.

Dobry plan działania łączy posiadanie długoterminowej, zachwycającej wizji z krótkoterminowym, precyzyjnym podejściem i harmonogramem.

5. Bazujesz na motywacji

To chyba najczęstszy błąd w trakcie planowania i realizowania naszych celów.

Generalnie wymyślanie i planowanie realizacji celów odbywa się w chwili, gdy mamy zwyżkę motywacji. Z pewnych powodów nagle nam się chce. Zaczynamy wymyślać, co zrealizujemy, następnie zaczynamy planować. A ponieważ jesteśmy na haju motywacyjnym, planujemy w opcji superoptymistycznej, która nie zakłada, że wystąpią jakiekolwiek problemy – zarówno po naszej stronie (odechce się nam, zmęczymy się, rozchorujemy itp.), jak i po stronie zewnętrznej (dopadną nas problemy i kryzysy zewnętrznego świata).

Powoduje to, że pierwsze lepsze potknięcie lub rysa w planie rozwalają cały nasz system. Nasza motywacja leci na łeb, na szyję, bo przecież „nie tak miało być”. A ponieważ w procesie entuzjastycznego planowania do głowy nam nie przyszło, aby zastanowić się nad tym, co będziemy robić, gdy zabraknie motywacji, gdy nie będzie nam się chciało, to w głowie mamy jedną wielką pustkę.

I to jest najczęściej ten moment, w którym odpuszczamy sobie nasze piękne plany.

Motywacja jest super i trzeba umieć wykorzystywać ją do swoich celów (na przykład wplatając w wypracowywanie nawyków i samodyscypliny), ale nie można na niej bazować ani zakładać, że jest jedynym elementem umożliwiającym osiągnięcie celu.

Na koniec mała uwaga o błędach i porażkach.

Michael Jordan powiedział kiedyś:

„Nie trafiłem ponad 9000 rzutów w moim życiu. Przegrałem ponad 300 meczów. 26 razu zaufano mi, gdy miałem oddać rzut na miarę zwycięstwa, ale spudłowałem. Przegrywałem w moim życiu ciągle. Właśnie dlatego osiągnąłem sukces”.

Fakt, że kiedyś popełniałaś błędy i nie zrealizowałaś swoich celów, nie oznacza, że dzisiaj też musi tak być. Wręcz powinnaś wykorzystać tę wiedzę i więcej nie wchodzić do tej samej rzeki.